คำราชาศัพท์สำหรับพระสงฆ์

youtube                     google                    พ.ส.ว.                    สพม.11

ที่มาของข้อมูล : http://www.khaosod.co.th/view_news.php?newsid=TUROaWRXUXlOVEV5TURrMU13PT0

คำราชาศัพท์สำหรับพระสงฆ์

ภาษาไทยมีคำพูดที่ใช้กับพระภิกษุโดยเฉพาะอยู่ประเภทหนึ่ง  บางทีก็เป็นคำที่พระภิกษุเป็นผู้ใช้เอง  ซึ่งคนไทยส่วนใหญ่จะรู้จักกันหมดแล้ว  เช่น คำว่า “ อาตมาภาพ ” หรือ “ อาตมา ”

มีความหมายเท่ากับ “ ฉัน ” บางคำก็ทั้งท่านใช้เองและเราใช้กับท่าน เช่น คำว่า “ ฉัน ” หมายถึง “ กิน ” เป็นต้น การพูดกับพระภิกษุต้องมีสัมมาคารวะ สำรวม ไม่ใช้ถ้อยคำที่เป็นไปในทำนองพูดเล่นหรือพูดพล่อย ๆ ซึ่งจะเป็นการขาดความเคารพไปสำหรับพระภิกษุ

เราจำเป็นต้องทราบราชทินนาม เรียกว่า พระภิกษุผู้ทรงสมณศักดิ์ ของพระภิกษุเรียงลำดับได้ดังนี้ เพื่อที่จะได้ใช้ได้อย่างถูกต้อง

– สมเด็จพระสังฆราช

–  สมเด็จพระราชาคณะ หรือ ชั้น สุพรรณบัฎ คือ พระภิกษุที่มีราชทินนามนำหน้าด้วยคำว่า “ สมเด็จพระ ”

–  พระราชาคณะชั้นรอง

–  พระราชาคณะชั้นธรรม พระราชาคณะชั้นนี้มักมีคำว่า “ ธรรม ” นำหน้า

–  พระราชาคณะชั้นเทพ พระราชาคณะชั้นนี้มักมีคำว่า “ เทพ ” นำหน้า

–  พระราชาคณะชั้นราช พระราชาคณะชั้นนี้มักมีคำว่า “ ราช ” นำหน้า

–  พระราชาคณะชั้นสามัญ

–  พระครูสัญญาบัตร , พระครูชั้นประทวน , พระครูฐานานุกรม

–  พระเปรียญตั้งแต่ ๓ – ๙

การใช้คำพูดกับพระภิกษุทรงสมณศักดิ์ ที่ผิดกันมากคือชั้นสมเด็จพระราชาคณะ  เห็นจะเป็นเพราะมีคำว่า “ สมเด็จ ” นำหน้าจึงเข้าใจว่าต้องใช้คำราชาศัพท์ ซึ่งผิด ความจริงแล้ว พระภิกษุทรงสมณศักดิ์ที่ต้องใช้ราชาศัพท์มีเฉพาะเพียงสมเด็จพระสังฆราชเท่านั้น เว้นแต่พระภิกษุรูปนั้น ๆ ท่านจะมีฐานันดรศักดิ์ทางพระราชวงศ์อยู่แล้ว

คำราชาศัพท์สำหรับพระสงฆ์ที่ควรทราบ

๑.  พระภิกษุที่เป็นพระราชวงศ์   ใช้ราชาศัพท์ตามลำดับชั้นแห่งพระราชวงศ์ สำหรับสมเด็จพระสังฆราชเจ้า ( สมเด็จพระสังฆราชที่เป็นพระราชวงศ์ ) ใช้ดังนี้

–  คำขึ้นต้น ใช้ว่า ขอประทานกราบทูล ( กล่าวพระนามเต็ม )

–  สรรพนามแทนผู้พูด ใช้ว่า ข้าพระพุทธเจ้า

–  สรรพนามแทนพระองค์ท่าน ใช้ว่า ใต้ฝ่าพระบาท

–  คำลงท้าย ใช้ว่า ควรมิควรแล้วแต่จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม

๒.  สมเด็จพระสังฆราช ซึ่งดำรงตำแหน่งสกลมหาสังฆปริณายก ใช้ราชาศัพท์เสมอพระเจ้าวรวงศ์เธอ (ที่มิได้ทรงกรม) เช่น

–  คำขึ้นต้น ใช้ว่า กราบทูล ( กล่าวพระนามเต็ม )

–  สรรพนามแทนผู้พูด ใช้ว่า เกล้ากระหม่อม ( สำหรับชาย ) , เกล้ากระหม่อมฉัน ( สำหรับหญิง )

–  สรรพนามแทนพระองค์ท่าน ใช้ว่า ฝ่าพระบาท

–  คำลงท้าย ใช้ว่า ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด

สรรพนามบุรุษที่ ๑  พระภิกษุใช้

คำที่ใช้

โอกาสที่ใช้

อาตมา

พระภิกษุใช้กับบุคคลธรรมดาที่เป็นผู้ใหญ่หรือมีฐานะตำแหน่งสูงในโอกาสที่ไม่เป็นทางการ

อาตมาภาพ

พระภิกษุใช้กับพระราชวงศ์ตั้งแต่หม่อมเจ้าขึ้นไป และใช้ในโอกาสที่เป็นทางการ เช่น การแสดงพระธรรมเทศนา     ……………………………………………………………………..

เกล้ากระผม

พระภิกษุใช้กับพระภิกษุที่เป็นอุปัชฌาย์อาจารย์หรือที่ดำรงสมณศักดิ์สูงกว่า

ผม,กระผม

พระภิกษุใช้กับพระภิกษุด้วยกันโดยทั่ว ๆ ไป

สรรพนามบุรุษที่ ๒  พระภิกษุใช้

คำที่ใช้

โอกาสที่ใช้

มหาบพิตร

พระเจ้าแผ่นดิน

บพิตร

พระราชวงค์

คุณโยม

บิดา, มารดา, ญาติผู้ใหญ่หรือผู้ที่อาวุโสสูง

คุณ,เธอ

ใช้กับบุคคลทั่วไป

สรรพนามบุรุษที่ ๒ ฆราวาสใช้

คำที่ใช้

โอกาสที่ใช้

พระคุณเจ้า

ฆราวาสใช้กับสมเด็จพระราชาคณะ, รองสมเด็จพระราชาคณะ

พระคุณท่าน

ฆราวาสใช้กับพระราชาคณะชั้นรองลงมา

ท่าน

ใช้กับพระภิกษุทั่วไป

 คำขานรับ  พระภิกษุใช้

คำที่ใช้

โอกาสที่ใช้

ขอถวายพระพร

พระราชวงศ์

เจริญพร

ฆราวาสทั่วไป

ครับ,ขอรับ

ใช้กับพระภิกษุด้วยกัน

 ศัพท์สำหรับพระภิกษุที่พบบ่อย

คำที่ใช้

โอกาสที่ใช้

รูป

ลักษณะนามสำหรับพระภิกษุสงฆ์

อาราธนา

ขอเชิญ

เจริญพระพุทธมนต์

สวดมนต์

ภัตตาหาร

อาหาร

ประเคน

ยกของ(ด้วยมือ)ให้พระ

ฉัน

กิน

ถวาย

มอบให้

เครื่องไทยธรรม

ของถวายพระ, ของทำบุญต่าง ๆ

อนุโมทนา

ยินดีด้วย

อาสนะ, อาสน์สงฆ์

ที่นั่ง

ธรรมาสน์

ที่แสดงธรรม

เสนาสนะ

สถานที่ที่ภิกษุใช้

จำวัด

นอน

สรง

อาบน้ำ

มรณภาพ

ตาย

ปลงผม

โกนผม

กุฏิ

เรือนพักในวัด

จำพรรษ

อยู่ประจำวัด

อุปสมบท

บวช ( บวชเป็นพระภิกษุ )

บรรพชา

บวช ( บวชเป็นสามเณร )

ลาสิกขา

สึก

คิลานเภสัช

ยารักษาโรค

ลิขิต

จดหมาย

ครองผ้า

แต่งตัว

ถวายอดิเรก

กล่าวบทอวยพรพระมหากษัตริย์

บิณฑบาต

รับของใส่บาตร

ปลงอาบัติ

แจ้งความผิดให้ทราบ

ปัจจัย

เงิน

ทำวัตร

สวดมนต์

เผดียงสงฆ์

แจ้งให้สงฆ์ทราบ

สุผ้า

ซักผ้า, ย้อมผ้า

อาพาธ

ป่วย

ggqx1

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s